Drenaj nedir?

Bitkilere zararlı zemin ıslaklığını gidermek ve bu suretle zemin yapısını uygun hale getirip, havalanmasını sağlamak, ayrıca rutubetten binaların korunması veya spor sahaları gibi daima kuru tutulması gereken yerlerde toprağa nüfuz eden yağmur sularının süratle uzaklaştırılarak çamur olmasını önlemek üzere yer altında suların akıtılmasını temin için yapılan tesisatdrenaj

Drenaj tesisleri

Birbirine parelel vaziyette birçok "emme boru" ile bunların getirdiği suları toplayan "ana boru" ve ana borulardan gelen suları alıp götüren ve ekseriya arazide tabii olarak bulunan açık kanallardan teşekkül eder. Suların akabilmesi için en az 0.0005 meyil lazımdır. dren tesislerinde boruların çamurla dolmaması için minimum meyil, içinde akan suyun asgari sürati 0,15-0,20 m/s, ortalama 0,35 m/s olacak şekilde, en büyük meyil ise suların sürüklediği kumların, boruları aşındırmaması için, 1 m/s’yi aşmayacak şekilde tertiplenir.

Dren tesislerini, don tesirinden korumak için en az 1-1,20 m derinlikte döşemelidir. Yeraltı suyunun daha fazla indirilmesi istendiği takdirde boruların daha derine döşenmesi gerekir.

Bir diğer önemli husus ağaç ve bitki kökleri boru içinden akan suya uzanarak sistemi bozarlar. Bitki kökleri derz aralığından girerek içerde büyüme sonucu boruları tıkarlar. Bu takdirde asgari derinliğin 1,5 m olması gerekir.

Ayrıca dren tesisatı için zararlı olduğundan borular civarındaki ağaçları kesmek veya tesisleri en az 20 m uzaktan geçirmekte fayda vardır.

Zararlı ıslaklığın meydana geliş sebepleri arasında fazla yağışlar, boşaltıcı kanalların bulunmaması veya yetersiz olması, akış imkanı eksikliği, yeraltı suyunun yüksek olması, akarsu ve kanallardan sızmalar, akarsularda meydana gelen taşkınlar, komşu araziden gelen sular sayılabilir.

Drenaj Tipleri

1. Açık drenler:
Hem sığ hem de derin olabilir ve iki tipin de drenajda muayyen bir kullanılışı vardır. Sığ drenler esas olarak tarladaki fazla suyu akıtmak için kullanılmaktadır. Derinlikleri 0,60-1,20 m arasındadır ve toprağa, drenin derinliğine ve mevkiine tabi olarak muhtelif tip kesitlerde olabilirler. Kış yağışlarının akıtılması ve böylece ilkbahar ekimi için toprak sathının kurutulması faydalı görülen sahalarda sığ drenler sulama arkları istikametine paralel olarak açılır. Sığ drenler ekseriyetle ekim ve hasat makinalarının aşabileceği kadar geniş ve hafif meyilli kenarlarla yapılır. Sulama suyunun verilişinin kontrolu güç olan sahalarda, tarlaların alt kenarlarında deşarj hendeklerinin yapılması lazımdır.

Drenlerin derinliği düz göl vadilerinde umumiyetle tahliye imkanlarına, arızalı dağlık sahalarda ise toprakların tabakalanmasına bağlıdır. En iyi neticeyi elde etmek için drenaj, toprağın su ihtiva eden tabakalarının içinden geçirilmemelidir. Fazla suyun dren içersine akmasını temin için, daha fazla geçirgen olan düşey tabakalar tespit edilmelidir.

2. Kapalı drenler:
Kapalı drenler, çalı ve çakıl doldurulmuş hendekler de dahil olmak üzere beton künk, kil künk ve fiber boru gibi imal edilmiş muhtelif cins boru sistemlerini ihtiva ederler. Kapalı drenler derinlik bakımından değişir, fakat sulanan sahalarda iyi bir drenaj yapılabilmesi için derenin dibi toprak sathından itibaren 135 santimetreden az olmamalıdır. Kapalı drenlerin getirdikleri suyu boşaltabilmeleri için, uygun bir tahliye imkanı bulunması gerekir. Tahliye yeri genellikle açık bir drenden ibaret olup, bazen bir pompa çukurda olabilir. Çukura drene edilen su, toprak sathındaki drenaj kanallarına pompalamakla tahliye edilebilir.

Drenajın Önemi

Drenaj yapılmayan alanlarda çeşitli sebeplerle meydana gelen fazla su sürekli olarak arazide kalırsa, yetiştirilen bitkiler için faydalı olmaz, aksine umulmadık zararlar meydana getirebilir. Bitki için lüzumlu mineral ve tuzlar gereğinden fazla eriyeceğinden bitkide aşırı beslenme söz konusu olur. Aşırı beslenmenin de az beslenme kadar kötü olduğu bilinmektedir. Ayrıca su ile dolu zeminde, bitkilerin köklerinin ihtiyac?olan, oksijen eksiktir. Özellikle bitki filiz verirken bu oksijen miktarı önemlidir. Drenajın gerekliliği bu durumda açıkça görülmektedir.

Drenaj yapılan alanlarda öncelikle bitkiler daha verimli hale geleceklerdir. Gerektiği gibi beslenen bitkiler üreticilerin emeklerinin karşılığını almaları şeklinde ortaya çıkacaktır, iyi verim, bol mahsul ve ekonomik rahatlık getirecektir.

Drenajın bunun yanında en önemli faydası da hiç şüphesiz sağlık yönünden olacaktır. Bataklıklar drene edildiği takdirde, bölge sağlık yönünde olumlu pekçok değişikliğin kaynağı olur. sıtma hastalığı bu şekilde önlenebilir. Bunun yanında drenaj ile kurutulan bu alanlar tarıma açılarak bölge insanlarına yeni iş ve sosyal imkanlar sağlar. Bunun yanında diğer önemli bir husus da, drenaj ile zemin tuzunun kontrol edilmesidir. Sulama suyundaki tuz suyu zemin tarafından alınması veya buharlaşması sonucu zeminde kalarak oranı artar. Yapılacak drenajla, drenaj suyu bu tuzu çözerek yerinden uzaklaştırır.

Sözlükte "drenaj" ne demek?

1. Akaçlama.
2. Yarada biriken sıvıyı akaçla boşaltma.

Drenaj kelimesinin ingilizcesi

n. drainage
Köken: Fransızca

İlgili olabilecek başlıklar

Dren nedir?
Drench nedir?
Drenched nedir?
Drencher nedir?